سورپرایز کردن
خاصیت روش «رفتارهای صمیمانه» این است که بعد از چند ماه، ارزش مثبت آن ثابت میماند. به طوری که بعد از مدتی، دیگر آن احساس خشنودی عمیق در اوایل شروع این تمرین را احساس نمیکنید. راه چاره استفاده از اصل «تقویت تصادفی» است. تقویت تصادفی براساس این پیشفرض بنا نهاده شده است که اگر رفتارهای لذتبخش بهصورتِ مدام و در یک زمان بندی قابل پیشبینی تکرار شوند، تأثیرشان را از دست میدهند. برای مثال، اگر همسرتان هر روز صبح در رختخواب برایتان قهوه بیاورد، دیگر مثل اوایل انجام این کار، حس لذتبخش خاص و ناگهانی را ندارید. از طرف دیگر، پاداشها و رفتارهای لذتبخش تصادفی، بهسبب غیرقابل پیشبینی بودن تأثیر بیشتری روی فرد میگذارند.
شما هم احتمالاً مانند اکثر زوجها در مناسبتهای خاص مانند روز تولد، عیدهای ملی یا مذهبی و سالگرد ازدواج به هم هدیه میدهید. این رفتارها و هدایا آنقدر مرسوم و عادی هستند که ارزش آنها تقریباً نادیده گرفته میشود. بهنظر رفتارشناسان، دلیل هیجانانگیز نبودن هدایای معمولی و روتین این است که «سیستم عصبی، حساسیتش به لذتهای قابل پیشبینی و تکرارشونده را از دست داده است». این اصل در تمرین رفتارهای صمیمانه نیز صدق میکند. وقتی زوجها مدام خود را در معرض رفتارهای صمیمانه قرار دهند – مثلاً هر شب قبل از خواب همدیگر را ماساژ دهند یا هر هفته یک شاخه گل برای هم خریداری کنند – بعد از مدتی، دیگر آن لذت اولیه را تجربه نمیکنند. بنابراین هر چند وقت یکبار، باید تغییری در این فرایند ایجاد شود تا دلبستگی و علاقهی متقابل مجدداً افزایش یابد.
برای این تغییر تهیهی «فهرست سورپرایز» پیشنهاد میشود. این فهرست، شامل رفتارهای صمیمانهای میشود که در فهرست رفتارهای صمیمانهی قبلی نیست. شیوهی پر کردن این فهرست بدین شکل است که هریک از زوجها با دقت رفتارها و صحبتهای همسرش را زیر نظر میگیرد و علاقهمندیهای او را از لابهلای صحبتهایش استخراج میکند و در فهرست قرار میدهد. سپس در فرصت مناسب، بدون آنکه همسرش را از قبل مطلع کند، یکی از این کارها را برای او انجام میدهد. به طور مثال، همسری که مسافرت به یک جای خاص را دوست دارد، روزی خبر رفتن به آنجا را از همسرش میشنود.
دکتر علی قاسمیان
ایماگوتراپیست
