گرایش تمدن به محدود کردن زندگی جنسی همان قدر آشکار است که گرایش دیگرش، یعنی گسترش دایرهی فرهنگ. همان مرحلهی نخستین تمدن یعنی توتمیسم ممنوعیت برگزیدن محارم برای آمیزش جنسی را به همراه میآورد که شاید شدیدترین لطمهای باشد که به زندگی عشقی انسان وارد آمده است. با تابوها، قوانین و رسوم، محدودیتهای دیگری ایجاد میشوند که هم مردان هم زنان مشمول آنند. همهی تمدنها در این راه به یک اندازه پیش نمیروند؛ ساختار اقتصادی جامعه بر میزان آزادی جنسی باقیمانده تأثیر میگذارد. میدانیم که تمدن در این جا فرمانبرِ جبرِ ضرورتهای اقتصادی است، زیرا مقدار زیادی از نیروی روانی را که خود مصرف میکند باید از زندگی جنسی سلب کند. از این حیث، تمدن با زندگی جنسی همانطور رفتار میکند که یک قوم یا قشر اجتماعی با قوم یا قشراجتماعی دیگری که تسلیم بهرهکشی اوست. ترس از قیام سرکوبشدگان اقدامات احتیاطی شدیدی را ایجاب میکند.
تمدن و ملالتهای آن، زیگموند فروید
