- احساسات پنهانشده زیرِ رنجش و سرخوردگی را با همسرتان مطرح کنید
در این مرحله، گوینده مطالب بیشتری را درمورد احساسات ناشی از آن سرخوردگی با همسرش درمیان میگذارد (اینجا هم، از جملاتی استفاده کنید که امن باشد)؛ برای مثال:
«وقتی نظر مادرت رو به نظر من ترجیح میدی، احساس میکنم هیچ اهمیتی برات ندارم و در اولویت تو نیستم.»وقتی بتوانید به علت زیربنایی و اصلی رنجش پی ببرید، حال و هوای رابطهی شما شروع به تغییر میکند و دیگر نیازی نیست حالت تدافعی به خود بگیرید یا در موضع اتهامزنی به همسر قرار بگیرید. در این وضعیت، اتهامزنی و حمله و دفاع جای خود را به همدلی و درک متقابل میدهد.
- تبدیل رنجش به درخواست
زوجهایی که در خلق رابطهی امن موفق هستند یاد میگیرند رنجشهایشان را، بدون سرزنش، تحقیر، اتهامزنی، و انداختن تقصیرها به گردن طرف مقابل، بیان کنند و سپس رنجشهای خود را به یک درخواست تبدیل کنند. اگر رنجشها بهصورتِ درخواست بیان شوند، هر دو طرف تلاش میکنند تا راهحلی برای مشکلشان بیابند. در این صورت، هر دو امنیت و احترام بیشتری را در رابطهشان احساس میکنند. بهترین راه برای ارائهی یک درخواست این است که آن را هوشمندانه بیان نمایید. ویژگیهای یک درخواست هوشمندانه عبارت است از:
- به یک رفتار خاص از طرف همسر اشاره دارد و کلی و ذهنی نیست (مثلاً «با من مهربان باش» یک درخواست کلی و ذهنی است نه رفتاری خاص؛ اما درخواست: «وقتی از سر کار میای من رو بغل کن» یک درخواست رفتاری خاص است).
- قابلسنجش است و میتوان آن را مشاهده و اندازهگیری کرد (مثل «هر شب قبل از خواب یک ربع با هم حرف بزنیم.»).
- شدنی و دستیافتنی است (مثلاً درخواست «واسم تا آخر هفته ماشین بخر» دستنیافتنی است، ولی درخواست «ماهیانه یکپنجم درآمدت رو به حسابم بریز» شدنی و دستیافتنی است).
- مرتبط با رنجش بیانشده است (مثلاً، اگر از بیتوجهی همسرتان رنجیدهاید درخواست «روزی یکبار از سر کار به من زنگ بزن» با نوع رنجش مربوطه هماهنگی دارد ولی درخواست «اتاقخواب رو تمیز کن» به این نوع رنجش ارتباط چندانی ندارد).
- دارای محدودیت زمانی است (مثلاً از همسرتان میخواهید که رفتار خاصی را چند بار در هفته یا ماه پیش رو انجام دهد).
چنین مکالمهی ساختارمندی (که در آن، گوشدادن و حرفزدن را به شیوهای جدید تمرین میکنیم و رنجشها را به درخواستها تبدیل میکنیم) ما را به داشتن رابطهای بدون جنگ نزدیک میسازد. علاوه بر این، این شیوهی مکالمه، سمومی نظیر تهدید، تحقیر، قضاوت، سوءتفاهم، گوش ندادن، و ابراز نکردن احساسات منفی را از رابطه دفع میکند.
بنابراین، بهجای گفتن «همیشه مامانت رو به من ترجیح میدی»، میتوانید بگویید:
«وقتی نظر مادرت رو به نظر من ترجیح میدی، اذیت میشم. حس مهم نبودن و در اولویت نبودن بهم دست میده و با خودم فکر میکنم برای تو اهمیتی ندارم. ازت میخوام دفعهی بعد هروقت موقعیتش پیش اومد، توی جمع که بودیم و مادرت هم بود برای مدتی کنار من بشینی و اگر نظری دادم دربارهی اینکه تفریح کجا بریم نظر من رو تأیید کنی.»
با تبدیل رنجش به درخواستیِ هوشمندانه، میتوانید به همسرتان کمک کنید تا بر روی رفتارها و گامهای کوچک و شدنی تمرکز کند و آنها را انجام دهد. وقتی گوینده، درخواستی هوشمندانه را ارائه دهد، شنونده هرچه را شنیده برای همسرش بازگو میکند و بعد که از صحت آن مطمئن شد، درخواست همسرش را بهعنوان هدیهای بیقیدوشرط به او پیشکش میکند (یا اگر نمیتواند آن درخواست را انجام دهد، با هم برای سایر رفتارهای جایگزین همکاری و همفکری میکنند). این فرایند شاید در ابتدا دشوار باشد و با مقاومت طرفین روبهرو شود، چرا که شنونده باید در پایان فرایند به انجام رفتارهای جدیدی متعهد شود. ما زوجها را تشویق میکنیم تا ابتدا با سرخوردگیها و رنجشهای کوچکْ فرایند بهبود رابطهشان را آغاز کنند تا بدینوسیله، بتوانند این فرایند را تمرین و موفقیتشان را تضمین کنند.نکتهی دیگر اینکه استفاده از این ساختار گفتوگو، برای بیان درخواستهای هوشمندانه، فرایندی آموزشی برای برقراری ارتباط امن و آرام بین زوجهاست و نمیتوان بهتنهایی از آن برای درمان آسیبها و زخمهای جدی و عمیق در رابطه بهره برد. اگر در رابطهتان با مشکلاتی جدی مواجه هستید، بهتر است با یک مشاور یا درمانگر مشورت کنید، تا هنگام استفاده از این شیوهی مکالمه بتواند به شما در دستیابی به موفقیت کمک کند.
دکتر علی قاسمیان
ایماگوتراپیست
