با استفاده از این شیوه گفتوگو، هر دو نفر (گوینده و شنونده) احساس میکنند که به آنها احترام گذاشته شده و حرفهایشان شنیده شده است و بهتدریج الگوهای نامطلوب موجود در ارتباط شروع به تغییر میکنند. در ادامه، به برخی از ویژگیهای «گفتگوی امن» نگاهی میاندازیم.
- برای صحبتکردن وقت بگیرید
ما برای بیان علائم بیماری و طیکردن فرایند درمان نزد پزشک، اولین کاری که میکنیم وقت گرفتن است. همینطور برای صحبتکردن با مدیر، رئیس، معلم، و استادمان نیز اول از منشی آنها یا خودشان وقت میگیریم؛ ولی کم پیش میآید برای گفت و گو با همسرمان یا فرزندمان اول اجازه بگیریم و چک کنیم که آیا آنها وقت و تمرکز برای صحبت کردن دارند یا خیر. در هر رابطهای امن، ابتدا باید برای ابراز سرخوردگیها و رنجشهایتان از همسرتان اجازه بگیرید. این کار مانع میشود که در اوج عصبانیت، همسرتان را آماج حملات واژههای ناامنِ خود قرار دهید. شما میتوانید با یکی از جملههای زیر یا جملات مشابه از همسرتان برای صحبتکردن اجازه بگیرید:
- «میخوام باهات حرف بزنم. الان وقت داری؟»
- «در مورد یه چیزی که اذیتم کرده میخوام باهات حرف بزنم. وقتش رو داری؟»
- «حالوحوصله داری با هم حرف بزنیم؟»
- «از یه موضوعی ناراحتم و میخوام باهات حرف بزنم. وقتش رو داری؟»
این کار، اولاً مانع بروز واکنشهای مخرب و رفتارهای آسیبزا از طرف شما و همسرتان میشود. ثانیاً با این پرسش، به حریم شخصی همسرتان احترام میگذارید و این مسئله باعث میشود که او به شکل متمرکزتری به شما توجه کند. اگر همسر شما به هر علتی در این زمان، تمرکز لازم برای صحبتکردن و شنیدن صحبتهای شما نداشت، باید در پاسخ به سؤال شما، ساعت و تاریخی برای گفتوگو مشخص کند.
- با عبارات و جملات امن، رنجشهایتان را درمیان بگذارید
پس از توافق درمورد زمان حرفزدن، با استفاده از واژهها و جملات امن، رنجش یا سرخوردگیتان را با همسرتان در میان بگذارید. برای مثال، بهجای گفتن «همیشه مادرت رو به من ترجیح میدی!»، میتوانید بگویید: «وقتی توی زندگیمون نظر مادرت رو به نظر من ترجیح میدی، اذیت میشم.». از بهکاربردن واژهها و عبارتهای منفی و ناامن اجتناب کنید (واژههایی که حاوی برچسب زدن، تحقیر، توهین، ایجاد شرم، ایجاد احساس گناه، و حقبهجانب بودن است). به یاد داشته باشید که ناامنی تولیدِ ناامنی میکند. اگر شما از تعابیر منفی استفاده کنید، همسر شما هم همین کار را خواهد کرد و این چرخه اینقدر تکرار میشود که پیامدی جز یک جنگ تمامعیار نخواهد داشت.
- کنجکاو باشید
کمتر پیش میآید وقتیکه صحبتهای همسرمان تمام شد از او بخواهیم بیشتر توضیح دهد. شاید هم دوست داریم هرچه زودتر صحبتهایش تمام شود تا بتوانیم ما هم سریعتر جوابش را بدهیم. گاهی نیز وسط حرفهای او میپریم و جوابش را میدهیم. در این مرحله، شنونده، بهجای پاسخ عادی و مرسومِ «حرفت تموم شد؟»، با استفاده از یکی از عبارتهای زیر میپرسد:
- «آیا حرف دیگهای در این مورد هست که بهم بگی؟»
- « میخوای بیشتر توضیح بدی؟»
- «میشه بیشتر واسم توضیح بدی؟»
این سؤال باعث میشود مکالمهی شما با همسرتان عمیقتر شود. در اغلب موارد، ترسها و احساسات مدفونشده زیر رنجشها با همین سؤال ساده میتواند آشکار شود.
دکتر علی قاسمیان
ایماگوتراپیست
